Quy trình thuộc da trâu truyền thống
Mặt trống là yếu tố quyết định chất lượng âm thanh. Tại Đọi Tam, quy trình thuộc da trâu vẫn được thực hiện hoàn toàn thủ công, tuân theo phương pháp truyền thống được truyền qua nhiều thế hệ.
Bước 1: Chọn da trâu
Da trâu được chọn phải là da trâu cái, tuổi từ 5-8 năm, có độ dày đều và không bị sẹo. Da trâu cái mềm dẻo hơn da trâu đực, giúp mặt trống có âm thanh trong và vang hơn. Nghệ nhân phải trực tiếp kiểm tra từng tấm da để đảm bảo chất lượng đồng đều.
Bước 2: Ngâm và cạo lông
Da trâu được ngâm trong nước vôi loãng từ 7-10 ngày để làm mềm và dễ dàng loại bỏ lông. Sau đó, nghệ nhân dùng dao chuyên dụng cạo sạch lông và lớp biểu bì. Công đoạn này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm vì cạo quá sâu sẽ làm da mỏng, còn cạo không kỹ sẽ ảnh hưởng đến âm thanh.
Bước 3: Phơi và kéo căng
Da sau khi cạo được phơi trên khung gỗ lớn dưới nắng tự nhiên. Trong quá trình phơi, da được kéo căng dần dần để đạt độ căng mong muốn. Quá trình này kéo dài từ 3-5 ngày tùy thời tiết, và nghệ nhân phải kiểm tra thường xuyên để điều chỉnh độ căng phù hợp.
Bước 4: Kiểm tra âm thanh
Khi da đã khô hoàn toàn, nghệ nhân sẽ gõ thử để kiểm tra âm thanh. Da đạt chuẩn phải tạo ra âm trong, vang, không bị rè hay đục. Những tấm da không đạt yêu cầu sẽ bị loại bỏ, đảm bảo chỉ những tấm da tốt nhất mới được sử dụng.
- Tỷ lệ da đạt chuẩn chỉ khoảng 60-70% tổng số da thu mua
- Mỗi tấm da trâu có thể làm mặt trống cho 2-4 chiếc trống tùy kích thước
- Da trâu thuộc thủ công cho âm thanh tốt hơn da thuộc công nghiệp
